As eleuzions y l'aragonés

Dende o prenzipie d'a campaña quereba fer un chiquet estudeo sobre os programas eleutorals a las eleuzions aragonesas en rilazión con l'aragonés y o catalán que se charra en Aragón. O programa ye o mirallo de a postura d'os partius y d'a importanzian que li'n dan a un tema. Iste ye o resumen d'ixo que prometen en o programa y que cal que dimpués d'o diya 27 s'aiga d'obligar a cumplir a o partiu/partius que en ganen y que gubiernen.

Nomás he feito l'estudeo  sobre os zinco partius con posibilidaz reyals de dentrar a las Cortes d'Aragón. Y ta cumplir con a lei eleutoral (a la que i soi ficau como blog) en foi o recorriu de más chicot a más gran.

IU 

Cosa. No i diz cosa d'as luengas d'Aragón. Ni en politica cultural ni educatiba.

PAR

O Partiu Aragonés Rechionalista (que ha estau en o gobierno d'Aragón os zaguers 16 años) diz que ferá cumplir a Carta d'as Luengas Rechionals y que ferán una lei de Luengas y Fablas d'Aragón. Sin dembargo, no diz cualas son as luengas y cualas as fablas, amás de asegurar que no bi abrá politicas normalizadoras.

Cumpliremos y feremos cumplir a Carta Europea d'as Luengas rechionals o minorizatas, con l'ochetibo de

    -Alzar y fomentar as luengas y modalidaz lingüisticas en os puestos an se fablan.

    -Afaborir o suyo uso oral y escrito en l'ambito publico como educazión, chustizia, almenistrazions y serbizios publicos, meyos de comunicazión y cultura

    -Meter os meyos que premitan l'aprendizache y l'estudeo d'ixas luengas en os rans educatius, prenzipiando dende pre-escolar.

Promoberemos a Lei de Luengas y fablas d'Aragón, partindo d'a boluntat d'os fablans y de que n'esista consenso sozial, por tanto sin politicas normalizadoras.

CHA

Ye o partiu que fa más esclatero o suyo refirme a una lei de Luengas, asinas como o suyo reconoximién a la reyalidat linguistica trilingüe en Aragón. DE feito, fa un trestallo espezial adedicau a la politica lingüística. Amás de fablar de politica educativa, sozial y cultural. Fa tamién a recomendazión d'incluyir en l'estatuto un reconoximién esclatero d'a reyalidat trilingüe aragonesa.

Reconoxer a reyalidat trilingüe d'Aragón y os dreitos d'os fablans y comunidaz d'as dos fablas minorizatas, aragonés y catalán, asinas como as suyas modalidaz.

Rebisión d'o tratamiento que os libros de testo da a lo Aragonés, y tamién ás suyas luengas.

Desembolique d'una politica lingüística que guaranzie l'uso y l'amostranza d'as nuestras luengas, y, en concreto, de l'aragonés y o catalán en os terminos d'o Diutamen sobre politica lingüistica.

         En o trestallo de Politica Lingüistica

-Empentar dende as instituzions (...) l'aprebazión de una lei de luengas: guaranzie os dreitos (...) a emplegar a suya luenga en toz os ambitos, empente o suyo emplego en os meyos de comunicazión de titularidad publica. (...) Fazilite o suyo estudeo y normalizazión, su amostranza efeutiba, promozión y azeutazión sozial. (...) Creyazión d'un organismo consultibo de referenzita t'as Almenistrazions publicas aragonesas y establir un sistema d'acreditazions de conoximien d'aluenga ta profesors, ziutadans y funzionaires.

-Cumplimiento d'a normatiba sobre señalizazion y retulazión bilingüe d'as bias urbanas, carreteras, lugars, etzra. dende os conzellos y redoladas, asinas como a recuperazión d'a toponimia tradizional y l'esbielle d'o nomenclator cartografico d'Aragón y totas as atras disposizions legals en bichenzia en materia lingüistica.

-Fer campañas d'informazión, sensibilizazión, conzienziazión y dinnificazión en tot o país. Refirmar os Centros d'amostranza dentro d'o marco de politica educatiba.

-Establir mecanismos de promozión de l'uso sozial.

-Establir dende o Gobierno d'Aragón o, dende conzellos y redoladas a figura de l'Asesor linguistico local o comarcal (...) que preste asistenzia a cualsiquier ziutadán que aprezise d'aduya ta poder fer baler os dreitos lingüisticos.

 

PP 

O Partiu Popular en Aragón no charra de lei de luengas encara que si tiene bella referenzia a la reyalidat lingüistica, encara que sin charrar de luengas.

-Reyalizar un curriculo aragonés que guaranzie o conoximién d'a reyalidat aragonesa en toz os suyos ambitos (istoria, patrimonio cultural y natural, luengas, reyalidat sozio-economica.

-Rispetar as modalidaz lingüisticas propias d'Aragón y a suya considerazión como bien cultural enriquidor, guaranziando a suya amostranza, como asinnatura optatiba, en as zonas d'emplego cutiano.

 

PSOE

O Partiu Sozialista Obrero Español en Aragón nomás fa una promesa (dimpués de 8 años en o gobierno y aber-ne feito barias de promesas, ya)

-Aprebar en o primer año de lechislatura a lei de luengas.